De winter kan betoverend zijn. Zacht vallende sneeuw, stille straten onder een wit tapijt. Maar zodra code oranje wordt afgekondigd, slaat die romantiek snel om in stress: files, vertragingen en de bezorgdheid of we wel op tijd op het werk zullen raken.
Toch is het goed om even stil te staan bij perspectief. Want hoe lastig de gladde wegen en de kou ook zijn, voor de meesten van ons wacht uiteindelijk een warme werkplek. Een stoel om op te zitten. Een kop warme koffie om onze handen te verwarmen.
Niet iedereen heeft dat vooruitzicht. Voor mensen in detentie ziet de winter er helemaal anders uit. Verwarming die niet of onvoldoende werkt. Cellen die kil blijven. Soms zelfs slapen op de koude grond. Het gaat niet alleen om fysieke kou, maar ook om mentale en emotionele kilte. De winter vergroot de kwetsbaarheid van het gevangenisleven. Hoe doorsta je dagen die niet alleen koud zijn, maar ook eenzaam? Hoe blijf je mens in een systeem dat vooral focust op straffen en zelden op hervatten? Het is een realiteit die we zelden zien, maar die wel degelijk bestaat.
De jongvolwassenen die we begeleiden bij Make it Work ervaren die kou in de gevangenissen, maar ook na hun detentie. Zo is er die ene jongere die Make it Work momenteel in Antwerpen begeleidt. Hij is vrij onder voorwaarden, maar heeft geen vaste woonplaats. Af en toe kan hij bij vrienden terecht, maar vaak is het onzeker waar hij de nacht zal doorbrengen. Voor hem is een koude sneeuwnacht zonder onderdak niet gewoon lastig, maar levensgevaarlijk.
En het gaat niet alleen om die ene nacht. Het gaat om een leven waarin kansen schaars zijn, waarin stabiliteit ontbreekt en perspectief fragiel is. Jongvolwassenen in deze situatie hebben niet alleen nood aan een warme plek om te slapen, maar ook aan mensen die hen écht zien. Die luisteren. Die blijven geloven in hun mogelijkheden.
Zij hebben nood aan kansen:
- een opleiding die hen helpt een toekomst op te bouwen
- een netwerk dat hen ondersteunt
- werk dat hen toelaat om een nieuwe toekomst op te bouwen
- een samenleving die hen niet herleidt tot hun fouten of omstandigheden, maar hen erkent als mensen met potentieel
Een oproep tot reflectie én actie
Als je jezelf betrapt op klagen over ongemakken – de file, de kou, natte schoenen – sta dan even stil bij iemand die het écht moeilijk heeft. Empathie begint bij bewustzijn.
En misschien stopt het daar niet. Misschien kunnen we ook handelen. Door het gesprek aan te gaan. Door een gift aan een organisatie voor daklozen. Door ex-gedetineerden een kans te geven op een job.
Samen kunnen we blijven bouwen aan een samenleving waar deze jongeren niet alleen overleven, maar opnieuw mogen dromen en perspectief krijgen op een nieuwe toekomst.
Code oranje waarschuwt ons voor gevaar op de weg. Maar het wijst ons ook op de kwetsbaarheid van mensen rondom ons — en aan onze gedeelde verantwoordelijkheid.
